Home AI-beleid in de praktijk: gemeenten aan zet

AI-beleid in de praktijk: gemeenten aan zet

juli 14, 2025

Femke Hendrikx, Functionaris Gegevensbescherming, gemeente Amersfoort

AI is allang geen toekomstmuziek meer. Sterker nog, in veel gemeentelijke processen zit AI al verweven, vaak zonder dat daar goed beleid op is gemaakt. En dat is een probleem. “Want medio 2026 moet je voor hoog risico AI kunnen verantwoorden hoe je AI inzet. Dit betekent in de praktijk dat je allerlei voorbereidingen moet hebben gedaan om dit risico als zodanig te kunnen identificeren,” zegt Femke Hendrikx, Functionaris Gegevensbescherming bij de gemeente Amersfoort. Ze is een van de docenten van de training Praktisch AI-beleid voor de gemeente. In dit artikel vertelt ze waarom deze tweedaagse training precies op tijd komt.

Nu starten = straks voorbereid

“Je hebt nu nog voldoende tijd om na te denken over hoe je AI op een verantwoorde manier wilt inzetten,” zegt Femke. “Maar dat is niet vrijblijvend. De deadline komt dichterbij en uiteindelijk moet je als gemeente echt iets kunnen laten zien.” Volgens haar is dit hét moment om als organisatie de basis op orde te brengen: welke AI-toepassingen zijn er al, waar liggen risico’s, en hoe borg je het gebruik van AI in beleid en processen?

“Bij veel gemeenten wordt AI nog gezien als iets dat bij privacy of ICT hoort,” legt Femke uit. “Maar AI raakt álles, van toezicht en handhaving tot klantcontact. Het kan overal gebruikt worden. Dan heb je beleid nodig dat verder gaat dan een papieren document in een la.”

AI is er al. Ook in jouw gemeente.

Veel gemeenten zijn nog zoekende, merkt Femke. “We hebben bij de Gemeente Amersfoort nog geen volledig AI-beleid, maar we zijn wel al aan het verkennen hoe we het vorm willen geven. Want AI is er gewoon al. Applicaties die je als gemeente gebruikt, bevatten steeds vaker AI-functionaliteiten. De trein rijdt, of je dat nou wilt of niet.”

En dat zorgt voor uitdagingen. “Je hebt te maken met eigenaarschap: wie is verantwoordelijk voor het algoritme dat in jouw proces wordt gebruikt? Veel proceseigenaren voelen zich daar niet toe bevoegd of missen de kennis. Terwijl juist zij het verschil kunnen maken in verantwoord AI-gebruik.”

Van theorie naar praktijk

Tijdens de training ga je niet alleen luisteren, maar vooral dóen. “Deelnemers werken in groepjes aan hun eigen beleidsschets. We bouwen de training bewust op in dagdelen: theorie, reflectie op je eigen gemeente en daarna direct toepassen. Denk aan vragen als: hoe is het bij jullie geregeld, wat ontbreekt er nog, wat kun je overnemen van andere gemeenten?”

Want dat laatste is belangrijk, benadrukt Femke. “Het wiel hoeft echt niet opnieuw uitgevonden te worden. Er zijn al veel stukken beschikbaar, bijvoorbeeld via BZK of de algoritmeregister-pilots. In de training laten we deelnemers zien waar ze die informatie kunnen vinden en hoe je die kunt hergebruiken.”

Realistische voorbeelden uit de praktijk

Wat deze training anders maakt, is dat de docenten zelf ook in de gemeentewereld werken. “Mijn collega-docent Frans de Waal (CDO en Senior Data Architect bij de Gemeente Utrecht) en ik geven voorbeelden uit Amersfoort en Utrecht. Dat geldt ook voor Luuk Collou, hij heeft ervaring opgedaan in meerdere gemeenten. We laten ook zien wat er bij ons nog níet op orde is. Juist dat maakt het herkenbaar. Een AI-pilot die net niet helemaal goed ging? Dat bespreken we. Want daar leer je van.”

De training is specifiek bedoeld voor beleidsadviseurs en professionals die AI-beleid (gaan) opstellen. “Het is geen technische AI-opleiding,” legt Femke uit. “Maar we zorgen er wel voor dat deelnemers voldoende basiskennis hebben om aan de slag te gaan. Ook als je nu nog niet veel weet van AI.”

Wat levert het op?

“De training is geslaagd als deelnemers naar huis gaan met het gevoel: ik weet waar ik moet beginnen,” zegt Femke. “Je hebt dan geen afvinklijstje, maar wel een ruwe schets van je AI-beleid. En het besef dat je niet de enige bent die ermee worstelt. Maar ook dat wachten geen optie meer is.”

📆 Praktische informatie
De training ‘Praktisch AI-beleid voor de gemeente’ vindt plaats op 8 en 9 september 2025, locatie Amsterdam. Speciaal voor beleidsadviseurs, informatiemanagers, privacy officers, FG’s en andere professionals binnen gemeenten die betrokken zijn bij AI-implementatie en -beleid.

In deze tweedaagse training leer je hoe je als gemeente effectief en verantwoord omgaat met AI. Je krijgt praktische handvatten om een eigen AI-beleid op te stellen, toegespitst op de context van jouw organisatie.

✔️ Begrijp de impact van AI op gemeentelijke processen
✔️ Werk aan een eerste opzet van je AI-beleid
✔️ Leer van docenten uit de praktijk (o.a. Gemeente Amersfoort en Utrecht)
✔️ Deel ervaringen en oplossingen met collega’s van andere gemeenten

🔗 Bekijk het volledige programma of schrijf je direct in.