Van databeheer naar businessimpact: de nieuwe rol van de Chief Data Officer
Marco Hoppenbrouwer, Manager Data Office bij Stedin en docent van de opleiding Chief Data Officer
Veel organisaties investeren volop in data en AI. Toch ligt de grootste uitdaging vaak niet bij de technologie zelf. De echte vraag is: hoe zorg je ervoor dat data betrouwbaar, bruikbaar en verantwoord wordt ingezet? Volgens Marco Hoppenbrouwer, Manager Data Office bij Stedin en docent van de opleiding Chief Data Officer, begint dat bij goed datamanagement en datagovernance. Tegelijkertijd ziet hij dat de rol van de Chief Data Officer razendsnel verandert. “De organisatie verwacht niet meer alleen dat je grip houdt op data. Ze verwacht dat je richting geeft aan innovatie, AI en verandering.”
AI maakt datagovernance belangrijker dan ooit
Veel organisaties zien datagovernance nog steeds als een noodzakelijke verplichting. Marco ziet dat anders. “Datagovernance is het fundament waarop je verder bouwt. Als je met AI aan de slag wilt, moet je weten welke data je hebt, wie verantwoordelijk is voor die data, welke kwaliteitseisen gelden en hoe die data gebruikt mag worden.”
Waar de Chief Data Officer zich vroeger vooral richtte op gegevens in databases en bedrijfssystemen, vraagt AI om een bredere blik. Ook documenten, bestanden en andere ongestructureerde informatie worden steeds belangrijker. Dat betekent dat dezelfde governanceprincipes overal moeten gelden.
“Als je een AI-model bouwt, wil je dat doen op basis van betrouwbare data. Datagovernance verandert daardoor van een moetje naar een business value enabler”, aldus Marco. “Daar ontstaat de kans voor organisaties om meer waarde uit hun data te halen. Niet door meer technologie toe te voegen, maar door eerst het fundament op orde te brengen. Datagovernance verandert daarmee van een controlemechanisme naar een aanjager van innovatie.”
Van dataspecialist naar businessleider
De veranderende rol van data heeft ook gevolgen voor de Chief Data Officer zelf. Waar de functie vroeger sterk gericht was op beheer, kwaliteit en compliance, verschuift de aandacht steeds meer naar leiderschap. Marco: “Je bent tegenwoordig een businessleider met een data- en AI-portfolio. Dat vraagt om andere vaardigheden dan voorheen. Organisaties verwachten dat de Chief Data Officer richting geeft aan de inzet van AI, medewerkers begeleidt bij veranderingen en bestuurders helpt om de juiste keuzes te maken.”
Ook binnen Stedin ziet Marco dat deze verantwoordelijkheid steeds groter wordt. AI-governance, AI-implementatie en verandermanagement komen steeds vaker samen bij het Data Office terecht. “Je bent degene die de organisatie helpt navigeren door deze verandering. Dat maakt de rol veel breder dan alleen data. Daarbij speelt ook data- en AI-geletterdheid een belangrijke rol. Organisaties kunnen niet alle benodigde expertise van buiten halen. Ze moeten hun eigen medewerkers meenemen in de ontwikkeling. Het gaat niet alleen om nieuwe vaardigheden. Mensen moeten ook ontdekken hoe hun rol verandert en hoe zij waarde kunnen blijven toevoegen in een wereld waarin steeds meer werkzaamheden worden geautomatiseerd.”
Wil je data en AI ontwikkelen tot een strategische asset voor jouw organisatie?
Wetgeving slim integreren in bestaande processen
Met regelgeving zoals de AVG, AI Act, NIS2 en de Data Governance Act krijgen organisaties te maken met steeds meer verplichtingen. Toch ziet Marco niet zozeer de hoeveelheid wetgeving als probleem. Het grootste risico ontstaat volgens hem wanneer iedere afdeling afzonderlijk aan de slag gaat. “Dan creëer je verschillende werkwijzen, verschillende analyses en uiteindelijk ook verschillende verantwoordelijkheden.”
Het gevolg is dat medewerkers steeds meer extra taken krijgen naast hun dagelijkse werk.
Bij Stedin kiezen ze daarom voor een geïntegreerde aanpak. Nieuwe wetgeving wordt niet als los project benaderd, maar zoveel mogelijk ingebed in bestaande processen.
Marco geeft een voorbeeld vanuit de AI Act. Voor AI-systemen moet een risicoanalyse worden uitgevoerd. In plaats van daarvoor een nieuw proces op te tuigen, is deze beoordeling geïntegreerd in de bestaande risicoanalyse voor applicaties.
“We hebben een aantal extra vragen toegevoegd die specifiek betrekking hebben op AI. Daarmee voldoe je aan de wetgeving zonder de organisatie onnodig te belasten.”
Volgens Marco is dat een belangrijke les voor iedere organisatie: maak governance niet ingewikkelder dan nodig.
Je bent tegenwoordig een businessleider met een data- en AI-portfolio.
Perfecte data bestaat niet
Een opvallend inzicht uit de praktijk is dat veel dataprofessionals volgens Marco worstelen met perfectionisme. “Data moet perfect zijn. Dat is vaak de gedachte. Alleen bestaat perfecte data niet. Juist in een wereld waarin AI zich razendsnel ontwikkelt, kan wachten op volledige zekerheid organisaties verlammen. De Chief Data Officer moet daarom leren omgaan met onzekerheid. De organisatie kijkt naar jou voor richting. Tegelijkertijd weet niemand precies hoe de wereld er over twee jaar uitziet. Je moet dus keuzes maken, ook als je nog niet alle antwoorden hebt.”
Dat vraagt om een andere mindset. Niet streven naar honderd procent zekerheid, maar werken met duidelijke kaders, gecontroleerde experimenten en voldoende flexibiliteit om bij te sturen wanneer dat nodig is. Marco vervolgt: “Goed is soms goed genoeg. Het belangrijkste is dat je een richting kiest en de mogelijkheid houdt om onderweg aanpassingen te doen.”
Van controleur naar strategische partner
En daar ligt misschien wel de grootste misvatting rondom datagovernance. Veel organisaties zien governance nog steeds als een bureaucratische activiteit die innovatie vertraagt. Dat beeld doet geen recht aan de rol die governance vandaag de dag speelt.
“Data- en governanceafdelingen werden vroeger vaak gezien als een bottleneck. Als je zichtbaar maakt welke waarde je toevoegt, verandert dat volledig”, licht Marco toe.
Binnen Stedin groeit het Data Office daarom nadrukkelijk mee met de behoeften van de business. Niet door regels centraal te stellen, maar door afdelingen te helpen hun doelen sneller en beter te bereiken. “We gaan het gesprek aan met de business. Waar liggen de kansen? Welke data is daarvoor nodig? Welke problemen kunnen we oplossen? Op dat moment word je een partner die helpt waarde te creëren.”
Wat toekomstige Chief Data Officers moeten leren
De ontwikkelingen rond data, AI en regelgeving gaan sneller dan ooit. Marco: “Het is daarom belangrijk dat professionals niet alleen kennis opdoen over technologie en governance, maar vooral leren hoe zij hun organisatie kunnen begeleiden in verandering.
Je moet begrijpen wat de veranderende verwachtingen zijn van de organisatie en hoe je zelf die rol van businesspartner kunt invullen.”
De opleiding Chief Data Officer helpt deelnemers daarbij. Ze krijgen inzicht in actuele ontwikkelingen, leren van praktijkvoorbeelden van ervaren vakgenoten en ontdekken welke keuzes organisaties helpen om succesvol met data en AI aan de slag te gaan.
“Uiteindelijk gaat het erom dat je voor jezelf bepaalt: wat is mijn ontwikkelpad en hoe help ik mijn organisatie vooruit? Daar geeft deze opleiding de handvatten voor.”
Over de opleiding Chief Data Officer
De opleiding Chief Data Officer helpt professionals om data en AI strategisch in te zetten binnen hun organisatie. Tijdens de opleiding werken deelnemers aan hun eigen datastrategie en roadmap, leren zij van ervaren Chief Data Officers en krijgen zij inzicht in onderwerpen als datagovernance, AI, analytics, leiderschap en verandermanagement. De opleiding is bedoeld voor professionals die data willen ontwikkelen tot een strategische asset voor hun organisatie.
Chief Data Officer
De opleiding voor de business partner die de organisatie inspireert om datagedreven te gaan...
Download de brochure
Share
